Król się żeni! "Rolka sztokholmska" – skarb Zamku Królewskiego w Warszawie

 
       
  • Królewska chorągiew husarska, na czele dobosz i sześciu trębaczy
  • Zagraniczni dostojnicy
  • Zygmunt III Waza w otoczeniu lokajów, paziów i halabardników
  • Konie w zaprzęgu, lokaje i halabardnicy
  • Karoca królewskiej narzeczonej – Konstancji Austriaczki.jpg
  • Czarna karoca wioząca damy dworu Konstancji
  •  

Król się żeni! "Rolka sztokholmska" – skarb Zamku Królewskiego w Warszawie

5 lutego10 marca 2019 r.

Biblioteka Królewska

Jedyne takie dzieło sztuki w Polsce i jedno z niewielu tego rodzaju w Europie – ponad 15-metrowa Rolka sztokholmska należy do pereł zamkowej kolekcji. Unikatowy fryz anonimowego artysty ukazuje uroczysty wjazd do Krakowa orszaku ślubnego króla Zygmunta III i arcyksiężniczki Konstancji Austriaczki  4 grudnia 1605 r. Wystawa prezentująca bezcenny dokument XVII-wiecznej kultury polskiej zainauguruje obchody Roku Wazowskiego 2019. Wyjątkowy jubileusz upamiętnia 400. rocznicę ukończenia zleconej przez monarchę przebudowy Zamku, który zyskał dzięki niej obecny kształt pięcioboku.

Do Zamku Królewskiego w Warszawie dzieło trafiło w 1974 r. jako dar ówczesnego premiera Szwecji Olofa Palmego. Wcześniej znajdowało się w zbiorach muzealnych w Sztokholmie, gdzie prawdopodobnie pojawiło się jako zdobycz wojenna po potopie szwedzkim.

Rysunek, wykonany w technice akwareli i gwaszu z użyciem złotej farby, przedstawia blisko 600 uczestników pochodu. Precyzja malarska umożliwia rozpoznanie nie tylko poszczególnych grup, lecz także konkretnych osobistości biorących udział w  ceremonii. Głównymi bohaterami tej barwnej galerii postaci są podążający na kasztanowym koniu król Zygmunt III oraz jadąca w czarno-złotym paradnym powozie królewska narzeczona, Konstancja Austriaczka. Wśród przedstawionych na Rolce postaci dostrzec można również: 10-letniego wówczas królewicza polskiego Władysława, matkę i siostrę arcyksiężnej Konstancji, arcyksięcia Maksymiliana Ernsta, nuncjusza papieskiego Klaudiusza Rangoniego, chorążego wielkiego koronnego Sebastiana Sobieskiego czy wojewodę poznańskiego Hieronima Gostomskiego. Szczególnie intrygująca jest postać tzw. kobiety z brodą, czyli Heleny Antonii z Liège – dwórki Habsburżanek, która przybyła z nimi z Grazu do Krakowa.

Jako pełna detali, misterna pamiątka spektakularnej królewskiej uroczystości Rolka sztokholmska odsłania sekrety ceremoniału dworskiego sprzed czterech wieków.  Obszerny rysunek stanowi rewię XVII-wiecznej mody, zarówno zachodniej, jak i tej rodzimej. Kolorami mienią się brokaty, adamaszki, aksamitne żupany, białe kryzy, wyszywane srebrem pludry, karmazynowe liberie, zdobione piórami kapelusze i turbany. Uwagę zwraca również wspaniała prezentacja husarii − symbolu ówczesnego oręża polskiego. Skrzydlatych jeźdźców zdobią barwne pęki piór, a ich plecy okrywają lamparcie skóry. W rękach dzierżą tarcze, szable, nadziaki i buzdygany. Nad oddziałami łopoczą proporce, a dobosze bębnią w kotły. Rzędy końskie połyskują złotem i drogocennymi kamieniami. W orszaku z gracją paradują rumaki wszelkiej maści – białe, siwe, gniade, kare, kasztanowate.

Rolka sztokholmska trafiła do Polski w złym stanie zachowania, dlatego pod koniec lat 80. XX w. rozdzielono ją na 39 arkuszy, z których pierwotnie była sklejona, zachowując przy tym możliwość ponownego zestawienia elementów malowidła na potrzeby ekspozycyjne.  Ze względu na szkodliwe działanie czynników zewnętrznych dzieło jest prezentowane okazjonalnie – publiczność zamkowa mogła je ostatnio podziwiać w 2002 r.

Rocznicową  ekspozycję wzbogaci m.in. prezentacja XVII-wiecznej kolczugi − nowego nabytku w zamkowej kolekcji. Identyczne uzbrojenie, będące podstawowym  elementem ochronnym formacji jezdnych ówczesnej Rzeczypospolitej, rozpoznać można w pełnym szczegółów uniwersum Rolki. Na wystawie zobaczymy także wypożyczone z Muzeum Wojska Polskiego rapiery, halabardy, muszkiety oraz szyszak husarski.

Wystawę uświetni ścieżka dźwiękowa przygotowana przez Polskie Radio.

Prezentacji towarzyszyć będzie również bogato ilustrowana publikacja w języku polskim i angielskim.

Oprac., komisarz wystawy: Marta Zdańkowska (kustosz zbiorów rysunku, Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum)

Współpraca: dr Tomasz Mleczek

Komisarz organizacyjny: Anna Małecka

Koordynator Roku Wazowskiego 2019: dr Mariusz Klarecki

Wystawa czynna w godzinach otwarcia Zamku:

wtorek−czwartek, sobota 10.0018.00

piątek 10.0020.00

niedziela 11.0018.00

waza

Dokumenty do pobrania