Chopin. Salon romantyczny

4 września14 listopada 2021 r.

W tym roku obchodzimy wielkie muzyczne święto w postaci XVIII Konkursu Chopinowskiego. Tworzy ono wspaniały kontekst dla wystawy czasowej poświęconej postaci Fryderyka Chopina, przygotowanej przez Zamek Królewski w Warszawie. Zobaczymy na niej m.in. obraz Henryka Siemiradzkiego Chopin w salonie księcia Antoniego Radziwiłła w 1829 roku oraz autograf Chopina z polimetrią utworu Lento con gran espressione w tonacji cis-moll. Wystawie towarzyszyć będą recitale w wykonaniu wybitnych pianistów: Szymona Nehringa, Nikolaya Khozyainova i Philippe’a Giusiano.

Bilety na recitale będą dostępne w sprzedaży od 20 sierpnia.

Wszystko w nim było wzniosłe, zachwycające, nawet wszystkie jego dziwactwa czyniły go duszą wybranych towarzystw, toteż dosłownie wyrywano go sobie, gdyż szlachetność jego charakteru, bezinteresowność, poczucie godności osobistej, jego duma, daleka od wszelkiej niesmacznej próżności i bezczelnej reklamy, dystynkcja i delikatność w obejściu czyniły z niego przyjaciela równie miłego jak godnego zaufania – pisała o Fryderyku Chopinie George Sand w Dziejach mojego życia.

Wystawa nawiązuje do ważnej w życiu społecznym XIX wieku instytucji, jaką był salon – przestrzeń wyrafinowanego gustu, przychylna nowym zjawiskom i nurtom w sztuce. To tam mogli debiutować i rozwijać się młodzi artyści, znajdując wśród elit życzliwych odbiorców i możnych mecenasów.

Całe życie kompozytora, zarówno w Polsce, jak i po jej opuszczeniu, toczyło się przede wszystkim w salonach, wśród ludzi, którzy mieli wpływ na rozwój kultury i sztuki, kształtowali politykę. To tutaj dał się poznać jako wirtuoz koncertujący w ramach kształtującej się wówczas formuły recitalu – mówi Aleksandra Buszta-Bąk kurator wystawy. W Paryżu bywał Chopin w salonach polskiej arystokracji, ale także w pałacach francuskiej elity. Wysoka pozycja towarzyska, jaką osiągnął w Paryżu, pozwoliła mu nawiązać kontakty i przyjaźnie z największymi artystami epoki, wśród których znaleźli się m.in. Hector Berlioz, Franciszek Liszt, Gioacchino Rossini, Robert Schumann, Eugène Delacroix.

Jako stały bywalec i ulubieniec największych salonów paryskiej arystokracji, który świetnie zdawał sobie sprawę z tego, jak ważna jest towarzyska pozycja artysty, był Chopin jednocześnie uważnym obserwatorem życia salonowego, które błyskotliwie, a czasami ironicznie opisywał w listach do przyjaciół. Jednak przestrzenią, w której najpełniej rozkwitał, były spotkania w węższym gronie, podczas których goście mogli być świadkami jego mistrzowskiej gry.

Na wystawie znajdzie się 47 eksponatów, pochodzących ze zbiorów m.in. Zamku Królewskiego w Warszawie, Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, kolekcji Boutroux-Ferrà Cela nr 2 w Valldemossie, a także zbiorów prywatnych. Wśród eksponatów znalazły się obrazy, listy, manuskrypty muzyczne oraz pamiątkowe przedmioty związane z postacią Chopina. Na szczególną uwagę zasługuje dziewięć autografów muzycznych kompozytora, a wśród nich autograf z polimetrią utworu Lento con gran espressione w tonacji cis-moll. Te wyjątkowe świadectwa procesu twórczego dokumentują krystalizowanie się pomysłów muzycznych i proces przelewania ich na papier nutowy.

Wybrane na wystawę obrazy to dzieła związane z sylwetką Chopina, w tym portrety kompozytora autorstwa m.in. Teofila Kwiatkowskiego (ok. 1843 r.), Gottfrieda Engelmanna wg rysunku Pierre-Roche'a Vignerona (1833 r.). Z tematem salonu romantycznego szczególnie związany jest obraz Henryka Siemiradzkiego Chopin w salonie księcia Antoniego Radziwiłła w 1829 roku (1887 r.), który przez ponad 130 lat nie był prezentowany w Polsce, jednak dzięki inicjatywie Fundacji Trzy Trąby Michała Radziwiłła i wsparciu Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu został sprowadzony do kraju i mógł stać się ważnym eksponatem naszej wystawy – mówi Aleksandra Buszta-Bąk.

Na wystawie pojawią się także pamiątki po Chopinie wypożyczone z kolekcji Boutroux-Ferrà Cela nr 2, mieszczącej się w murach starego klasztoru kartuzów w Valldemossie, w którym Chopin wraz z Georges Sand spędzili kilka miesięcy na przełomie 1838 i 1839 r. Wśród eksponatów znajdą się kamizelka od stroju wizytowego, którą miał na sobie podczas swojego ostatniego koncertu w Paryżu 16 lutego 1848 r., będąca jedynym zachowanym do dziś elementem stroju Fryderyka Chopina, pukiel włosów kompozytora, przechowany przez jego partnerkę oraz jego grzebyk z kości słoniowej.

Recitale towarzyszące wystawie:

18 września, godz. 18:00Szymon Nehring

25 września, godz. 18:00Nikolay Khozyainov

26 września, godz. 18:00Philippe Giusiano

Spotkania na wystawie:

22 września, godz. 18:00 Woli wysokie salony niż wysokie góry. O wizerunku Chopina w sztuce.
Prowadzenie: dr Sylwester Kuter, kurator Muzeum Fryderyka Chopina;

20 października, godz. 18:00 Rola mecenatu artystycznego polskiej arystokracji na przykładzie rodów Czartoryskich i Radziwiłłów
Prowadzenie: Maciej Radziwiłł, założyciel Fundacji Trzy Trąby.

Zasady zwiedzania:

Wystawa dostępna w stałej trasie zwiedzania (Trasa Królewska), od wtorku do niedzieli w godz. 11.00 – 17.00 (ostatnie wejście o godzinie 16.00).

Bilety w kasach Zamku oraz online: https://bilety.zamek-krolewski.pl/

Ceny biletów na Trasę Królewską: normalny 30 zł, ulgowy 20 zł; młodzież od 7 do 16 roku życia za okazaniem legitymacji szkolnej – 1 zł.

W środy wstęp bezpłatny (darmowe wejściówki do pobrania w kasie Zamku).

Bilety na recitale dostępne od 20 sierpnia.