Głos eksperta

Przedstawiając naszą wyjątkową historię i cenne zbiory, oddajemy głos ekspertom. O perłach ekspozycji stałych oraz nowościach w kolekcji, ciekawostkach z nimi związanych, dziejach powojennej odbudowy Zamku bądź spektakularnych wydarzeniach z ostatniego czasu opowiadają m.in. nasi kuratorzy, zasłużeni budowniczy i współpracownicy.

Wspólnie z Mecenasem Zamku – spółką KGHM Polska Miedź S.A. – postanowiliśmy przyjrzeć się bliżej hełmom zamkowym i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego pokryte są one miedzią. Zgłębiamy również tajniki Wieży Zygmuntowskiej, pokazując konstrukcję jednego z najsłynniejszych zegarów w Polsce. O „miedzianych” ciekawostkach opowiada Konrad Nawrocki z Ośrodka Sztuki.

Zapraszamy do zapoznania się z tajnikami warsztatu pozłotniczego oraz do podziwiania złoconych, oryginalnych i rekonstruowanych, elementów sztukaterii, detalu architektonicznego, a także mebli na zamkowej ekspozycji. O kruszcu godnym koronowanych głów i pełnych blasku zdobieniach opowiadają konserwatorzy Zamku Królewskiego.

Dla wszystkich, którzy chcą zobaczyć jak wyglądała Rolka Sztokholmska przed konserwacją, a jak wygląda dzisiaj i jaka jest jej budowa technologiczna. Dlaczego przechowujemy rolkę w papierze przypominającym kolor marynarskiego munduru przez wiele następnych lat, aż do następnej wystawy.

Kubek z pokrywką z Królewskiej Manufaktury Porcelany w Miśni – powołanej przez Augusta II w celu produkowania wyrobów z cienkiej porcelany na wzór towarów sprowadzanych z Chin – to istny rarytas w kolekcji Zamku. Datowany na ok. 1725 r., posiada zdobienia reliefami i malaturą. O elementach tego niezwykłego porcelanowego kubka oraz o panującej w wiekach XVII–XIX w Polsce chinoiserie opowiada prof. dr hab. Wojciech Fałkowski, dyrektor Zamku.

Marie-Thérese Rodet (1699–1777), od 1713 r. zamężna z François Geoffrin, stworzyła w swoim domu przy rue Saint-Honoré w Paryżu jeden z najsłynniejszych w XVIII w. salonów, skupiający filozofów, literatów i artystów. Była przyjaciółką i mentorką Stanisława Augusta, który nazywał ją "mamusią". Portret Marii Teresy Geoffrin autorstwa Pierre'a Allais'go (1755) trafił właśnie do kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie. Artysta, rzadko notowany francuski malarz oraz pastelista, swój kunszt skupił przede wszystkim na twarzy portretowanej, która obdarza widza ciepłym uśmiechem. Uwagę zwracają błyszczące oczy, obrzeżone ciemnymi rzęsami. Twarz wyraża pewność siebie, a jednocześnie uprzejmość. O wyjątkowym dziele i słynnej gospodyni paryskiego salonu opowiada dyrektor Zamku, prof. dr hab. Wojciech Fałkowski.

Dzielimy się z Wami ciekawostkami dotyczącymi naszych najnowszych nabytków. Jednym z nich jest Portret Michała Jerzego Wandalina z córką Elżbietą i pieskiem Kiopkiem, namalowany w 1795 r. przez Marcella Bacciarellego, nadwornego malarza Stanisława Augusta. Dlaczego na obrazie piesek, znajdujący się w towarzystwie szefa królewskiej kancelarii wraz z dzieckiem, został namalowany bez swego właściciela – monarchy? O tym opowiada Alicja Jakubowska z Ośrodka Sztuki.

Dr Anna Szkurłat opowie Państwu o porcelanie, która znajduje się w naszych zbiorach.

Co wiemy o początkach Warszawy? Jak doszło do powstania tego miasta? Co sprawiło, że Warszawa stała się jednym z najważniejszych ośrodków państwa polskiego? O zalążkach i rozwoju późniejszej siedziby króla i centrum władzy politycznej w Rzeczypospolitej opowiada dr Wojciech Jasiński.

Zamkowy słownik historii sztuki to cykl filmów jaki przygotowała Zuzanna Potocka-Szawerdo

Przedstawiamy Państwu krótką historię palenia tytoniu i przedmiotów z nim związanych. Ta prezentacja to tylko zachęta do zainteresowania się ciekawymi opowieściami związanymi z ludźmi i przedmiotami, a nie zachęta do palenia tytoniu. Podczas wielu lat badań archeologicznych na terenie Zamku pozyskano ciekawy zbiór zabytków fajczarskich. Spośród trzystu zabytków związanych z paleniem tytoniu, prezentujemy tylko kilkanaście najciekawszych:  XIX wieczną fajkę z przedstawieniem syrenki, lulkę z sygnaturą zakładu ze Staszowa itp.

Co odkryto dzięki badaniom archeologicznym, które prowadzono w Zamku w ostatnich latach? Przedstawiamy najnowsze, nieinwazyjne metody, które pozwoliły m.in. na odkrycie fundamentów Wieży Grodzkiej aż do poziomu ich posadowienia.

Krótka historia zniszczonego niemal zupełnie rękopisu z XIV w., który daje wgląd w wielkanocny spektakl władzy mazowieckich Piastów. Dzięki ocalałym kartom zawierającym imiona dostojników można związać manuskrypt z Bolesławem II. Ów władca wedle niektórych historyków położył podwaliny pod gród warszawski, który znajdował się w miejscu dzisiejszego Zamku Królewskiego.

Prezentujemy Wam znajdujący się na co dzień w Pokoju Audiencjonalnym Starym XVIII-wieczny zegar rotacyjny, którego autorem i opiekunem był Franciszek Adam Gugenmus, nadworny zegarmistrz króla Stanisława Augusta. Opisuje go wolontariuszka Dorota Bucka.

Przedstawiamy Wam ciekawostki dotyczące eksponatów należących do Kolekcji militariów, tj. rapieru typu pappenheimer z motywem ukoronowanego orła, jego przedstawień na dziełach sztuki w kolekcji Zamku, pochodzeniu oraz okresu szczególnej popularności tego typu broni. Opowiada o nich dr Tomasz Mleczek, kustosz Kolekcji militariów. Przenosimy się w czasie i ożywiamy szermierzy z kart traktatów fechtunkowych dawnych mistrzów rapieru (szermierze: dr Tomasz Mleczek i Antoni Olbrychski).

Naśladując innych władców europejskich, Stanisław August stale powiększał swoje cenne zbiory numizmatyczne. Na specjalne zamówienie monarchy powstała tzw. Seria Królewska, wybita na podstawie słynnych wizerunków pędzla Marcella Bacciarellego z Pokoju Marmurowego. Kto nabył te obiekty po śmierci króla i co jest ozdobą dzisiejszej kolekcji numizmatycznej Zamku?

Posłuchajcie o technice zdobienia porcelany kobaltem podszkliwnie, znanej początkowo w Chinach, upowszechnionej w XVIII w., o talerzach z Królewskiej Manufaktury Porcelany w Miśni i Manufaktury Kaspara Wilhelma Vegelego, o cieszących się powodzeniem wzorach, a także o eksponatach zamówionych dla Augusta III Sasa, znajdujących się w kolekcji Zamku Królewskiego. Opowiada o nich dr Mariusz Klarecki z Ośrodka Sztuki.

Powojenna odbudowa Zamku możliwa była dzięki ofiarności i zaangażowaniu społeczeństwa polskiego, które pragnęło, by serce stolicy biło ponownie. Decyzja o ponownym wzniesieniu gmachu, którego ruiny Niemcy wysadzili w czasie powstania warszawskiego, zapadła w 1971 r. Kulisom zniszczenia i wielkiej rekonstrukcji królewskiej rezydencji poświęcone są poniższe filmy, w tym wspomnienia inż. Ireny Oborskiej – głównego architekta odbudowy.

Jedyne takie dzieło sztuki w Polsce i jedno z niewielu podobnych w Europie – ponad 15-metrowa Rolka sztokholmska należy do pereł zamkowej kolekcji. Unikatowy fryz z początku XVII w. przedstawia uroczysty wjazd do Krakowa orszaku ślubnego króla Zygmunta III i arcyksiężniczki Konstancji Austriaczki. Dlaczego prezentujemy go tak rzadko i co możemy z niego wyczytać? O niezwykłym zabytku opowiadają dyrektor Zamku, prof. Wojciech Fałkowski, oraz kuratorka zbiorów rysunku – Marta Zdańkowska.

W kolekcji Zamku znajdują się cztery rysunki J.P. Norblina ukazujące przedstawienie baletowe "Kleoparta". Wystawiono je w Łazienkach Królewskich m.in. 7 września 1791 r. z okazji rocznicy elekcji Stanisława Augusta. O spektakularnej inscenizacji opowiada kuratorka zbiorów rysunku Zamku Królewskiego w Warszawie, Marta Zdańkowska.

W 2019 r. upłynęło 400 lat od ukończenia przebudowy Zamku Królewskiego w Warszawie, podjętej na zlecenie króla Zygmunta III. Obecny kształt warszawskiej rezydencji, a także charakter fasady od strony placu Zamkowego zawdzięczamy właśnie przemianie architektonicznej z tego okresu. W dobie wazowskiej Zamek stał się także centrum życia politycznego i kulturalnego XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. Przypominając o wyjątkowym jubileuszu, zorganizowaliśmy pięć wystaw tematycznych i szereg wydarzeń towarzyszących – Rok Wazowski przyciągnął do Zamku aż 1 033 098 osób!

Jan Łoziński z Działu Archeologii zapowiada planszową wystawę archeologiczną, która dostępna będzie w zamkowych Ogrodach. Ekspozycja zapozna zwiedzających z odkryciami, których dokonano na przestrzeni dekad. Należą do nich m.in. groby szwedzkie, Loża Masońska i tzw. dom ogrodnika.

W ramach akcji #Zostanwdomu – Z@mek online polecamy również lekturę artykułu > Tomasza Jakubowskiego, kuratora zbiorów graficznych. Autor przedstawia w nim zagadnienia związane z kontynuacją programu ikonograficznego Sali Rycerskiej, pojawia się w nim również szereg bohaterów, w tym najbardziej znany lokator pałacu Pod Blachą, książę Józef Poniatowski.

Życzymy miłej lektury!

Napisali o nas:

Wielki powrót Wazów – rozmowa z prof. Wojciechem Fałkowskim (La Vie Magazine)

Dawne mapy Polski i Europy (Wydawca)