Márta Mészáros (ur. 19 września 1931 r. w Budapeszcie) – słynna węgierska reżyserka i scenarzystka, której filmy nagradzano na najważniejszych festiwalach światowych. W 1936 r. wraz z rodziną wyemigrowała do ZSRR (do Kirgistanu), gdzie mieszkała do 1946 r. Po powrocie do kraju i ukończeniu szkoły średniej ponownie wyjechała do ZSRR, na studia filmowe (węgierskie filmówki wówczas nie przyjmowały kobiet). Dyplom uzyskała w 1956 r., w moskiewskiej szkole filmowej, na słynnym WGIKu (obecnie: Wszechrosyjski Państwowy Uniwersytet Kinematografii im. S. A. Gierasimowa). Początkowo pracowała w studiu kroniki filmowej w Budapeszcie, następnie w wytwórni filmów dokumentalnych w Bukareszcie. Jej debiutanckim filmem fabularnym była Dziewczyna (1968). W 1975 r. wyreżyserowała Adopcję, film uhonorowany Złotym Niedźwiedziem na festiwalu w Berlinie. Następny film, Dziewięć miesięcy, również okazał się sukcesem – pokazano go na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Berlinale oraz w Cannes, gdzie zdobył nagrodę krytyków FIPRESCI. W 1978 r. kolejny film Jak to w domu nagrodzono Srebrną Muszlą na festiwalu w San Sebastian. W latach 80. zaczęła kręcić cykl filmów autobiograficznych zatytułowanych Dzienniki: Dziennik dla moich dzieci (1984), Dziennik dla moich ukochanych (1987), Dziennik dla mojego ojca i matki (1990) oraz Mała Vilma. Ostatni dziennik (2000). Cykl Dzienników zawiera wątki z dramatycznej biografii reżyserki, m.in. los ojca, aresztowanego w 1938 r., skazanego w sfingowanym procesie i straconego (co władze rosyjskie potwierdziły dopiero w 1999 r.).

 

W swoim dorobku reżyserka ma ponad dwadzieścia filmów fabularnych. Do powszechnie znanych tytułów należą m.in.: Embrion (1994), Siódmy pokój (1996), czy film węgiersko-polsko-słowacki o Imre Nagyu Niepochowany (2004). Swoje filmy realizowała m. in. w Polsce, we Francji, we Włoszech. Reżyserowała także znany w Kanadzie dokumentalny serial telewizyjny English Teachers (znany jako Taipei Diaries).

Márta Mészáros była żoną węgierskiego reżysera Miklósa Jancsó. Później przez wiele lat (do 2008 r.) była związana z polskim aktorem Janem Nowickim, który wystąpił w wielu jej filmach (m.in. w Dziewięciu miesiącach, czy w Niepochowanym). W filmach Mészáros występowali także inni polscy artyści, m.in. Anna Polony, Jan Frycz, Marek Kondrat, Jerzy Radziwiłowicz.

Obecnie mieszka w Budapeszcie.