Program dużych wystaw 2021 r.

PROGRAM DUŻYCH WYSTAW

Arcydzieła Watykanu. Wystawa w 100 lecie urodzin Jana Pawła II

23 marca 13 czerwca 2021 r.

Ekspozycja, mająca zainaugurować obchody 100. rocznicy urodzin Papieża, przypadającej 18 maja 2020 r., która z powodu sytuacji pandemicznej, uczci ich zamknięcie  w 2021 r. Wystawa ma być spotkaniem z niezwykłym człowiekiem wiary, ale nade wszystko – hołdem złożonym wybitnemu Polakowi. Dlatego po raz pierwszy w Polsce pojawią się arcydzieła włoskiego malarstwa, użyczone specjalnie na tę ekspozycję przez Muzea Watykańskie: Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Dominikiem i Katarzyną Aleksandryjską Fra Angelica, Święty Mateusz z aniołem Guida Reniego, Uczynki miłosierdzia. Spragnionych napoić i podróżnych w dom przyjąć Olivuccia di Ciccarella, Odkupiciel Antonia Allegriego, zwanego Correggiem, Święta Trójca z martwym Chrystusem Ludovica Carracciego, Madonna z Dzieciątkiem Giovanniego Battisty Salviego zwanego Sassoferatem i Obserwacje astronomiczne Donata Cretiego.

Koncepcję wystawy oparto na opowieści biograficznej Karola Wojtyły i późniejszym papieskim nauczaniu, skierowanym do Polaków podczas pielgrzymek do Ojczyzny. Ekspozycję podzielono na cztery części, do których prowadzą symboliczne bramy.

Wystawie towarzyszą utwory dedykowane Janowi Pawłowi II, skomponowane przez wybitnych polskich kompozytorów: Henryka Mikołaja Góreckiego, Wojciecha Kilara i Krzysztofa Pendereckiego.

Arcydzieła z Watykanu. Wystawa w stulecie urodzin Jana Pawła II to niezapomniana podróż do świata wartości chrześcijańskich, wiary, dialogu, piękna i kultury.

Wystawie będzie towarzyszył bogaty program dodatkowy, w tym cykl wykładów i szkolny program edukacyjny dla dzieci.


KONSTYTUCJA. Polskie elity a upadek Rzeczypospolitej. W 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja

1 maja 8 sierpnia 2021 r.

Do organizacji wystawy w sposób szczególny skłania nas fakt, że właśnie w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego w Warszawie doszło do zaprzysiężenia Ustawy Rządowej, dzieła o wyjątkowym znaczeniu nie tylko w dziejach polskiego parlamentaryzmu, ale również  w historii powszechnej.

Celem ekspozycji jest ukazanie nie tyle samego dzieła Konstytucji, co –  poprzez jego pryzmat – postaw tych, którzy współuczestniczyli w jej tworzeniu lub byli świadkami tego procesu – przedstawicieli ówczesnych elit państwowych. Zostaną w niej skonfrontowani autorzy Konstytucji i jej obrońcy oraz przeciwnicy, „hersztowie” targowiccy, a także ci, którzy – choć wspierali dzieło 3 Maja, ostatecznie ulegli okolicznościom, łudząc się, że polityka kompromisu okaże się skuteczna w starciu z Rosją. Zgromadzony materiał, który pozwoli – mamy nadzieję – na ukazanie różnorodności postaw przyjmowanych przez obywateli w dobie upadku Rzeczypospolitej, będzie świadectwem dylematów, przed jakimi stanęło społeczeństwo szlacheckie u progu upadku państwowości, zachęcając jednocześnie widza do szukania odpowiedzi na pytania o historyczne źródła współczesnych podziałów politycznych.

Wystawa w pierwszej części, zatytułowanej W obronie wiary i wolności pokaże, w jaki sposób szlachta zareagowała na zagrożenie bytu państwowego ze strony Rosji w pierwszych latach panowania króla Stanisława Augusta.

W Sali Senatorskiej, poświęconej dziełu Sejmu Wielkiego, pod hasłem Wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, zostanie przedstawiona ikonografia izb sejmowych, materiały rękopiśmienne i starodruki, dotyczące polskiego parlamentaryzmu, portrety twórców Ustawy Rządowej i członków Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji, pamiątki związane z Sejmem Wielkim, a także numizmaty.

W kolejnej sekcji, zatytułowanej Rok monarchii konstytucyjnej, zlokalizowanej w Trzecim Pokoju Królewiczowskim, gdzie wystawiany jest obraz Jana Matejki Konstytucja 3 Maja, eksponaty o szczególnej wartości materialnej i historycznej będą symbolicznie ilustrowały treść poszczególnych artykułów Ustawy Rządowej.

Kolejne części wystawy, pod hasłami: O przywrócenie wolności republikańskiej, W obronie granic, praw i swobód ojczystych oraz Przykrym ulegać okolicznościom, w formie galerii, złożonej z blisko setki portretów, malowanych przez wybitnych artystów polskich i obcych, ukazywać będą postawy polskich elit politycznych.

Ekspozycję zamknie tragiczne memento, przypominające o zrywie społeczeństwa –  insurekcji kościuszkowskiej, które tym rozpaczliwym aktem usiłowało dowieść swego prawa do suwerenności.

Wystawie będzie towarzyszył bogaty program dodatkowy, w tym cykl wykładów i szkolny program edukacyjny dla dzieci.


Holandia Rembrandta

czerwiec – wrzesień 2021

Na wystawie najcenniejszych i najciekawszych dzieł XVII-wiecznej sztuki holenderskiej ze zbiorów polskich zostanie zaprezentowanych około 200 obiektów.

Każdy dział tematyczny będzie rozpoczynał się oryginalną ryciną Rembrandta van Rijna, wprowadzającą w tematykę danej sali. Wizualną dominantę będą stanowić obrazy,  a wśród nich – dzieła czołowych malarzy holenderskich, takich jak Adriaen van Ostade, Hendrick Terbrugghen czy Jan Weenix.

Na ekspozycji zostaną zaprezentowane dostojne wizerunki członków dynastii Orańskiej, poruszające przedstawienia religijne, tajemnicze martwe natury, urzekające przedstawienia roślin i zwierząt oraz zabawne sceny z życia codziennego. Prócz malarstwa, na wystawie znajdzie się wybór unikalnych obiektów rzemiosła i druków, na co dzień niedostępnych szerokiej publiczności: rzadki globus Blaeua, oryginalna broń, mapy, złote medale, bogato rzeźbione meble oraz legendarna ceramika z Delft.

Wyjątkowym obiektem na wystawie będzie sprowadzony z Holandii portret Jana Makowskiego, szwagra Rembrandta. Pokaz zostanie uświetniony także przez trzy pejzaże holenderskie ze zbiorów Dulwich Picture Gallery w Londynie. Wystawie będzie towarzyszył katalog zawierający eseje i noty ze zdjęciami obiektów.


Caravaggio i inni mistrzowie. Dzieła z kolekcji Roberta Longhiego

listopad 2021 r. – luty 2022 r.

Roberto Longhi (1890-1970) – włoski historyk sztuki, autor opracowań i kurator wystaw poświęconych twórczości Caravaggia, uważany jest za jednego z najwybitniejszych znawców dorobku mistrza.

Jedno z najsłynniejszych dzieł z kolekcji Longhiego to płótno Michelangela Merisi, zw. Caravaggio Chłopiec ugryziony przez jaszczurkę (1596-1597). Pozyskany ok. 1928 r. obraz nie tylko stanowił przedmiot dumy właściciela, ale i źródło inspiracji – Longhi osobiście wykonał rysunkową kopię obrazu, która również zostanie pokazana w Warszawie.

Oprócz obrazu Caravaggia, na ekspozycję złoży się ponad czterdzieści płócien innych mistrzów włoskich i północnoeuropejskich. Prace takich malarzy, jak m.in., Lorenza Lotto (przedstawienia świętych) czy Battisty del Moro (Judyta z głową Holofernesa) pokażą, jak radzili sobie z przedstawianiem światłocienia malarze starsi od Caravaggia.

Największa grupa eksponowanych dzieł obejmować będzie prace tzw. caravaggionistów – artystów, na postrzeganie świata których zasadniczy wpływ miały rozwiązania artystyczne, wypracowane przez mistrza. Podziwiać będzie można powstałe na przestrzeni całego XVII w., płótna mistrzów tworzących w Italii, jak m.in. Jusepe de Ribera (wizerunki apostołów), Domenico Fetti (Pokutująca Maria Magdalena), Carlo Saraceni (sceny ze Starego Testamentu), Giovanni Battista Caracciolo (Złożenie do grobu) czy Mattia Preti (Zuzanna i starcy). Liczny będzie zespół malowideł, odwołujących się do stylu Caravaggia, autorstwa artystów z krajów leżących na północ od Alp – Francji i Holandii. Tu na wymienienie zasługują kompozycje m.in.: Valentina de Boulogne (Zaparcie się św. Piotra), Dircka van Baburena (Pojmanie Chrystusa), Matthiasa Stomera (dwie sceny z historią Tobiasza) i Gerrita van Honhorsta (Czytający mnich).

Wystawie będzie towarzyszył katalog zawierający eseje i noty, autorstwa wyróżniających się   badaczy sztuki dawnej z kilku włoskich muzeów.